Hoa Kỳ trong tuần từ 18-24/05/2026 xoay quanh các vấn đề: cuộc chiến bản đồ bầu cử trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, biến động giá dầu và vận tải do căng thẳng Trung Đông, cùng làn sóng đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Trong nước, các phán quyết và động thái lập pháp về phân chia khu vực bầu cử tại Nam Carolina, Mississippi và North Dakota có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cục diện Hạ viện. Trên bình diện kinh tế – công nghệ, kết quả kinh doanh của NVIDIA và các chính sách AI mới cho thấy hạ tầng điện toán đang trở thành một trục cạnh tranh chiến lược của Hoa Kỳ.
Điểm chính trong tuần
- Hạ viện Nam Carolina thông qua dự thảo bản đồ phân chia lại khu vực bầu cử quốc hội có lợi cho phe Cộng hòa.
- NVIDIA công bố doanh thu quý đầu tiên vượt kỳ vọng, tiếp tục củng cố vị thế trung tâm của hạ tầng AI.
- Cước vận tải biển từ Đông Á sang Mỹ tăng mạnh, tạo thêm áp lực chi phí cho doanh nghiệp nhập khẩu.
- Căng thẳng quanh Iran, dầu Nga và Đài Loan tiếp tục đặt Washington trước bài toán phân bổ nguồn lực chiến lược.
Diễn biến đáng chú ý
- 18/05 – Tòa án Tối cao yêu cầu xem xét lại các bản đồ bầu cử tại Mississippi và North Dakota.
- 19/05 – Hạ viện Nam Carolina thông qua bản đồ bầu cử mới có lợi cho phe Cộng hòa.
- 20/05 – NVIDIA công bố kết quả kinh doanh quý với doanh thu vượt kỳ vọng của Phố Wall.
- 21/05 – Tổng thống Trump hoãn ký sắc lệnh về rà soát các mô hình AI tiên tiến.
- 21/05 – Đài Loan nói chưa nhận thông báo chính thức về việc Mỹ tạm dừng gói vũ khí 14 tỷ USD.
- 21/05 – Tòa án Tối cao bác đơn của Alabama trong vụ án tử hình liên quan đến năng lực trí tuệ.
1. Chính trị
Hạ viện Nam Carolina thông qua bản đồ có lợi cho GOP
Ngày 19/05, Hạ viện Nam Carolina thông qua dự thảo bản đồ phân chia lại khu vực bầu cử quốc hội nhằm củng cố ưu thế cho Đảng Cộng hòa trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026. Dự luật được thúc đẩy sau khi Thống đốc Henry McMaster triệu tập phiên họp đặc biệt để xử lý bế tắc về redistricting. Phe Dân chủ phản đối vì cho rằng bản đồ mới có thể làm suy yếu cơ hội tái đắc cử của Hạ nghị sĩ Jim Clyburn, ghế Dân chủ duy nhất của bang. Dự luật vẫn phải qua Thượng viện bang, nơi một số nghị sĩ Cộng hòa cảnh báo việc vẽ lại bản đồ có thể phản tác dụng.
Tòa Tối cao yêu cầu xem xét lại các bản đồ Mississippi và North Dakota
Ngày 18/05, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ yêu cầu các tòa cấp dưới xem xét lại các vụ kiện liên quan đến bản đồ bầu cử tại Mississippi và North Dakota. Các vụ kiện do nhóm cử tri da màu và cử tri người Mỹ bản địa khởi xướng, cho rằng bản đồ hiện hành làm suy yếu sức mạnh đại diện của họ. Tòa yêu cầu đánh giá lại các vụ việc trong bối cảnh phán quyết gần đây về Louisiana v. Callais. Diễn biến này giúp các bang có thêm thời gian duy trì bản đồ hiện tại trong mùa bầu cử 2026, đồng thời kéo dài tranh chấp pháp lý về quyền bầu cử.
Thỏa thuận IRS của Trump gây tranh cãi tại Washington
Ngày 18/05, Tổng thống Donald Trump tự nguyện rút vụ kiện trị giá 10 tỷ USD chống lại Cơ quan Thuế IRS liên quan đến việc rò rỉ hồ sơ thuế cá nhân. Thỏa thuận giải quyết vụ kiện hạn chế khả năng chính phủ tiếp tục một số cuộc kiểm tra thuế hiện tại liên quan đến ông Trump, gia đình và Trump Organization. Chính quyền đồng thời công bố một quỹ bồi thường cho các cá nhân bị ảnh hưởng bởi các cuộc điều tra chính trị trước đó. Diễn biến này vấp phải phản đối từ phe Dân chủ, vì làm dấy lên câu hỏi về ranh giới giữa giải quyết pháp lý cá nhân và sử dụng ngân sách liên bang.
Nguồn: AP – Trump settles IRS lawsuit over tax records leak
2. Kinh tế
Tòa phúc thẩm tạm dừng phán quyết chặn thuế quan 10% của Trump
Ngày 18/05, Tòa phúc thẩm liên bang tạm dừng hiệu lực phán quyết trước đó của Tòa án Thương mại Quốc tế đối với mức thuế quan 10% của chính quyền Trump. Quyết định này cho phép Washington tiếp tục thu thuế đối với nhiều nhóm hàng nhập khẩu trong thời gian quá trình kháng cáo diễn ra. Việc tạm giữ hiệu lực phán quyết giúp Nhà Trắng duy trì đòn bẩy trong các cuộc đàm phán thương mại với Liên minh châu Âu và một số đối tác châu Á. Tuy vậy, bất định pháp lý kéo dài vẫn có thể làm tăng chi phí và rủi ro kế hoạch cho các doanh nghiệp nhập khẩu.
Nguồn: Bloomberg – U.S. asks to keep collecting Trump’s new tariffs after court loss
Cước vận tải biển từ Đông Á sang Mỹ tăng mạnh
Ngày 18/05, báo cáo thị trường vận tải ghi nhận cước container từ Đông Á sang các cảng Bờ Tây của Mỹ tăng lên khoảng 2.800–3.400 USD. Mức tăng này xuất phát từ việc các hãng tàu chủ động rút bớt công suất trên một số tuyến chính, trong khi nhu cầu đặt chỗ của doanh nghiệp nhập khẩu vẫn ở mức cao. Các nhà bán lẻ và doanh nghiệp sản xuất phải đối mặt với nguy cơ giao hàng chậm hoặc phải chấp nhận chi phí cao hơn để giữ lịch vận chuyển. Diễn biến này tạo thêm sức ép lên giá hàng hóa trong bối cảnh lạm phát vẫn là một mối lo của kinh tế Mỹ.
Nguồn: Freight Right – Ocean freight rates double since March as carriers aggressively squeeze capacity
Chính sách dầu Nga tiếp tục gây tranh luận trong bối cảnh giá năng lượng cao
Trong tuần, chính sách miễn trừ liên quan đến dầu Nga tiếp tục được chú ý khi Washington phải cân bằng giữa mục tiêu trừng phạt Moscow và nhu cầu ổn định thị trường năng lượng. Các diễn biến quanh cơ chế miễn trừ cho dầu Nga cho thấy chính quyền Mỹ vẫn phải tính đến tác động của giá dầu đối với lạm phát trong nước. Đây là bài toán khó hơn khi khủng hoảng Iran và rủi ro tại eo biển Hormuz tiếp tục làm thị trường dầu biến động. Chính sách năng lượng vì vậy trở thành điểm giao giữa an ninh quốc gia, trừng phạt kinh tế và chi phí sinh hoạt của người Mỹ.
Nguồn: Reuters – U.S. Treasury allows sanctions waiver on Russian seaborne oil to lapse
3. Công nghệ
NVIDIA đạt doanh thu kỷ lục nhờ hạ tầng AI
Ngày 20/05, NVIDIA công bố doanh thu quý đầu tiên đạt 81,6 tỷ USD, vượt kỳ vọng của thị trường. Mảng trung tâm dữ liệu tiếp tục là động lực chính, với doanh thu 75,2 tỷ USD nhờ nhu cầu chip xử lý AI và hệ thống tính toán quy mô lớn. Công ty cũng công bố chương trình mua lại cổ phiếu trị giá 80 tỷ USD và nâng cổ tức hàng quý. Kết quả này củng cố nhận định rằng hạ tầng AI đã trở thành một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng nhất của thị trường công nghệ Mỹ.
Nguồn: Reuters – Nvidia bets on new data center chips for growth as sales outlook tops estimates
Google và Blackstone lập liên doanh hạ tầng AI
Ngày 19/05, Google và Blackstone công bố kế hoạch lập một công ty hạ tầng đám mây AI mới nhằm đáp ứng nhu cầu tính toán đang tăng nhanh. Liên doanh dự kiến phát triển công suất trung tâm dữ liệu quy mô lớn và cung cấp quyền tiếp cận các chip TPU của Google theo mô hình dịch vụ. Động thái này cho thấy cuộc đua AI không chỉ nằm ở mô hình phần mềm, mà còn ở năng lực điện toán, năng lượng và trung tâm dữ liệu. Việc Blackstone tham gia cũng phản ánh dòng vốn tài chính lớn đang đổ vào hạ tầng AI như một loại tài sản chiến lược.
Nguồn: Reuters – Google, Blackstone to launch AI cloud venture to meet data centre demand
Trump hoãn ký sắc lệnh rà soát mô hình AI
Ngày 21/05, Tổng thống Trump hoãn ký sắc lệnh hành pháp về rà soát các mô hình AI tiên tiến trước khi phát hành. Dự thảo sắc lệnh từng được xem là một cơ chế tự nguyện để các công ty AI phối hợp với chính phủ trong đánh giá rủi ro an ninh. Ông Trump cho biết không muốn áp dụng biện pháp có thể cản trở lợi thế cạnh tranh của Mỹ trước Trung Quốc trong lĩnh vực AI. Quyết định này cho thấy Washington vẫn chưa tìm được điểm cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới và kiểm soát rủi ro an ninh từ các mô hình AI thế hệ mới.
Nguồn: Reuters – Trump postpones AI executive order, cites need to compete with China
4. Đối ngoại
Đài Loan nói chưa nhận thông báo Mỹ dừng gói vũ khí 14 tỷ USD
Ngày 22/05, chính quyền Đài Loan cho biết chưa nhận được thông báo chính thức nào từ Washington về việc tạm dừng gói mua sắm vũ khí trị giá 14 tỷ USD. Tuyên bố được đưa ra sau khi quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hung Cao nói một số thương vụ quân sự nước ngoài đang bị trì hoãn để ưu tiên đạn dược cho chiến dịch Iran. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về mức độ ổn định của các cam kết an ninh Mỹ tại châu Á trong bối cảnh Washington phải phân bổ nguồn lực cho nhiều điểm nóng. Đài Bắc khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với Mỹ để duy trì năng lực tự vệ.
Nguồn: AP – Taiwan says U.S. has not notified it of any pause in planned $14B arms sale
Đề xuất Mỹ–Iran nhắm tới mở lại eo biển Hormuz
Ngày 24/05, Reuters dẫn Axios cho biết một đề xuất mới giữa Mỹ và Iran có thể bao gồm việc gia hạn ngừng bắn 60 ngày và mở lại eo biển Hormuz cho vận tải thương mại. Theo đề xuất được nêu trong báo cáo, Iran có thể được phép bán dầu mà không bị hạn chế trong giai đoạn ngừng bắn, đổi lại việc bảo đảm tự do hàng hải và tháo dỡ nguy cơ an ninh tại eo biển. Nhà Trắng chưa bình luận chính thức về thông tin này. Nếu tiến triển, đây có thể là bước hạ nhiệt quan trọng đối với thị trường dầu và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trump nói không vội đạt thỏa thuận với Iran
Ngày 24/05, Tổng thống Trump nói Mỹ sẽ không vội vàng đạt thỏa thuận với Iran, dù các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn. Ông cho biết lệnh phong tỏa của Hải quân Mỹ tại khu vực Hormuz sẽ được duy trì cho đến khi có một thỏa thuận được ký kết và chứng nhận. Lập trường này cho thấy Nhà Trắng muốn giữ sức ép quân sự và kinh tế trong khi đàm phán. Diễn biến này khiến rủi ro năng lượng tiếp tục là một biến số lớn trong chính sách đối ngoại và kinh tế của Mỹ.
Nguồn: Financial Times – Trump says U.S. will not rush into a deal with Iran as talks continue
5. Văn hóa – Xã hội
Tòa Tối cao ngăn Alabama thi hành án tử với tử tù bị thiểu năng trí tuệ
Ngày 21/05, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ bác đơn của bang Alabama trong vụ Hamm v. Smith, qua đó duy trì phán quyết ngăn thi hành án tử với Joseph Clifton Smith. Các tòa cấp dưới xác định Smith thuộc diện thiểu năng trí tuệ và do đó không thể bị hành quyết theo chuẩn hiến pháp hiện hành. Vụ việc đặt ra tranh luận về cách tòa án đánh giá các trường hợp có chỉ số IQ sát ngưỡng pháp lý trong án tử hình. Quyết định này không tạo ra một chuẩn mới toàn diện, nhưng tiếp tục giữ vấn đề tử hình và năng lực trí tuệ trong tâm điểm tranh luận pháp lý.
Nguồn: AP – Supreme Court dismisses Alabama’s bid to execute inmate with borderline intellectual disability
HHS lùi thời hạn tiêu chuẩn tiếp cận kỹ thuật số
Ngày 20/05, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ HHS công bố quy định lùi thời hạn tuân thủ một số tiêu chuẩn tiếp cận kỹ thuật số cho người khuyết tật. Các tổ chức nhận tài trợ liên bang có trên 15 nhân viên được thêm thời gian để đáp ứng tiêu chuẩn WCAG 2.1, trong khi các đơn vị nhỏ hơn có thời hạn dài hơn. Quyết định này nhằm giúp bệnh viện, cơ sở y tế địa phương và cơ quan công có thêm thời gian nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin. Tuy nhiên, việc lùi hạn cũng có thể kéo dài thời gian người khuyết tật phải đối mặt với rào cản khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Nguồn: Federal Register – Extension of compliance dates for disability web accessibility rules
Pennsylvania tiếp tục tranh chấp về tài trợ Medicaid cho phá thai
Trong tuần, hồ sơ pháp lý về việc tài trợ Medicaid cho dịch vụ phá thai tại Pennsylvania tiếp tục được chú ý sau phán quyết trước đó của tòa án bang. Vụ việc xoay quanh câu hỏi liệu việc loại trừ bảo hiểm phá thai khỏi chương trình hỗ trợ y tế của bang có vi phạm các nguyên tắc bình đẳng trong hiến pháp Pennsylvania hay không. Tranh chấp này phản ánh xu hướng các cuộc chiến về quyền sinh sản chuyển mạnh xuống cấp bang sau khi quyền phá thai không còn được bảo vệ thống nhất ở cấp liên bang. Diễn biến tiếp theo có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của nhóm thu nhập thấp.
Nguồn: AP – Pennsylvania court overturns limits on Medicaid coverage for abortions
Xu hướng cần theo dõi
- Các động thái tiếp theo của Thượng viện Nam Carolina đối với dự thảo bản đồ bầu cử mới và khả năng phát sinh kiện tụng.
- Khả năng doanh nghiệp bán lẻ Mỹ hấp thụ chi phí vận tải biển tăng trước mùa mua sắm cao điểm.
- Tác động của các cuộc đàm phán Mỹ–Iran đối với giá dầu, vận tải qua Hormuz và kỳ vọng lạm phát.
Nguồn tổng hợp: Các hãng tin quốc tế và báo chí Hoa Kỳ.
NghiencuuHoaKy.com