Tuần 30/03–05/04/2026 nổi bật với ba trục chính: Về nội trị, sắc lệnh mới về bỏ phiếu qua thư mở thêm tranh chấp giữa liên bang và các bang, trong khi đề xuất ngân sách FY2027 đưa ưu tiên quốc phòng vào tâm điểm thương lượng. Về kinh tế, Fed duy trì cách tiếp cận “chờ và quan sát”. Về đối ngoại, điểm nóng Hormuz tiếp tục làm tăng rủi ro hàng hải và năng lượng.
Điểm chính trong tuần
- Sắc lệnh mới về mail-in voting đẩy tranh chấp bầu cử liên bang–bang lên cao hơn
- Đề xuất ngân sách FY2027 đặt ưu tiên quốc phòng và cắt giảm chi dân sự vào tâm điểm tranh luận
- Fed giữ lập trường thận trọng dù thị trường lao động phục hồi trong tháng 3
- Hormuz tiếp tục là điểm nóng với bế tắc tại LHQ và rủi ro hàng hải tăng
Diễn biến đáng chú ý
- 30/03 – Powell nói Fed có thể “chờ và quan sát” cú sốc năng lượng
- 31/03 – Trump ký sắc lệnh siết bỏ phiếu qua thư
- 02/04 – Mỹ công bố thuế quan mới với dược phẩm
- 03/04 – Nhà Trắng công bố đề xuất ngân sách FY2027; báo cáo việc làm tháng 3 phát hành
- 04/04 – Iran nói đã tấn công tàu liên quan Israel tại Hormuz
- 05/04 – Dữ liệu vận tải ghi nhận tàu chở dầu Iraq đi qua Hormuz
1. Chính trị
Trump siết bỏ phiếu qua thư bằng sắc lệnh
Ngày 31/03, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh siết bỏ phiếu qua thư, yêu cầu phiếu vắng mặt chỉ gửi cho cử tri trong danh sách mail-in của từng bang và áp dụng phong bì có mã vạch theo dõi. Sắc lệnh cũng chỉ đạo các cơ quan liên bang hỗ trợ các bang đối chiếu dữ liệu để xác minh cử tri đủ điều kiện. Động thái này làm tăng bất định trong khâu triển khai và mở thêm nguy cơ kiện tụng về thẩm quyền bầu cử giữa liên bang với các bang. Đây là một trong những điểm nóng nội trị lớn nhất trong tuần.
Nguồn: Reuters – Trump signs order tightening mail-in voting, drawing swift legal threats
Nguồn: The White House – Fact Sheet: President Donald J. Trump Ensures Citizenship Verification and Voter Eligibility in Federal Elections
DHS funding còn bấp bênh khi Hạ viện chưa hành động
Ngày 02/04, ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa Mỹ vẫn ở trạng thái bấp bênh dù Thượng viện đã dọn đường để Hạ viện thông qua dự luật chấm dứt shutdown một phần kéo dài gần bảy tuần. Do Hạ viện chưa bỏ phiếu, dự luật chưa thể chuyển tới Tổng thống để ký thành luật. Tình trạng này kéo dài rủi ro gián đoạn vận hành và tăng áp lực thương lượng giữa các phe tại Quốc hội. Đây là điểm nghẽn chính trị–ngân sách đáng chú ý trong tuần.
Nguồn: Reuters – Fate of DHS funding uncertain as US Congress Republicans decide next steps
Trump đề xuất ngân sách 2027 tăng mạnh quốc phòng
Ngày 03/04, Nhà Trắng công bố đề xuất ngân sách FY2027 với mức tăng mạnh chi quốc phòng lên khoảng 1,5 nghìn tỷ USD và cắt 10% chi tùy nghi phi quốc phòng. Đề xuất này còn phải qua Quốc hội, nhưng đã đặt ưu tiên quốc phòng và mức cắt giảm chi dân sự vào tâm điểm vòng thương lượng ngân sách mới. Trong bối cảnh năm bầu cử giữa kỳ đến gần, đây là tín hiệu chính trị rõ ràng về trật tự ưu tiên của chính quyền. Tin này đủ tầm để xem là một trong các headline chính trị lớn nhất của tuần.
Nguồn: Reuters – Trump proposes “historic” defense spending budget, eyes 10% cut to other federal programs
Nguồn: The White House – Budget of the U.S. Government FY 2027
2. Kinh tế
Powell: Fed chờ đánh giá cú sốc năng lượng
Ngày 30/03, Chủ tịch Fed Jerome Powell nói Fed có thể “chờ và quan sát” tác động của cú sốc năng lượng lên lạm phát thay vì phản ứng ngay bằng thay đổi lãi suất. Ông cho biết Fed sẽ theo dõi kỳ vọng lạm phát sát sao để tránh cú sốc giá kéo dài làm lệch mục tiêu ổn định giá. Thông điệp này củng cố lập trường thận trọng của Fed trong bối cảnh rủi ro từ Trung Đông chưa hạ nhiệt. Đây là tín hiệu chính sách tiền tệ quan trọng nhất của tuần.
Nguồn: Reuters – Powell says Fed can ‘wait and see’ how war affects inflation
Nguồn: AP News – Fed is watching energy price spikes, but Chair Powell says bank is limited in what it can do
Mỹ áp thuế thuốc 100%, điều chỉnh thuế kim loại
Ngày 02/04, Tổng thống Trump công bố thuế quan mới với dược phẩm có bằng sáng chế, trong đó mức cao nhất 100% áp cho nhà sản xuất không đáp ứng yêu cầu về giá và sản xuất tại Mỹ. Nhà Trắng cho biết biện pháp nhằm tăng sức ép dịch chuyển sản xuất về trong nước và củng cố chuỗi cung ứng chiến lược. Động thái này làm tăng bất định chi phí–thương mại cho ngành dược và mở thêm một vòng đàm phán về giá cùng điều kiện miễn trừ. Đây là quyết định kinh tế có tác động chính sách trực tiếp trong tuần.
Nguồn: Reuters – A year after ‘Liberation Day,’ Trump sets new drug tariffs, adjusts metals duties
Nguồn: The White House – Fact Sheet: President Donald J. Trump Bolsters National Security and Strengthens U.S. Supply Chains by Imposing Tariffs on Patented Pharmaceutical Products
Việc làm tháng 3 tăng 178.000, thất nghiệp 4,3%
Ngày 03/04, Mỹ công bố số việc làm phi nông nghiệp tháng 3 tăng 178.000 và tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,3%. Báo cáo cho thấy tuyển dụng phục hồi so với tháng trước, dù một số chỉ báo khác như lực lượng lao động và tăng lương vẫn chậm. Dữ liệu này giúp củng cố kỳ vọng Fed chưa cần thay đổi lập trường ngay, đồng thời cho thấy nền kinh tế vẫn chưa chịu cú sốc rõ rệt từ giá năng lượng. Đây là số liệu vĩ mô tiêu biểu nhất của tuần.
Nguồn: Reuters – US labor market posts largest jobs gain in 15 months, but clouds brewing from Iran war
Nguồn: AP News – US employers added a surprisingly strong 178,000 jobs last month, rebounding from a weak February
3. Công nghệ
SpaceX nộp hồ sơ IPO để tài trợ data center vệ tinh
Ngày 01/04, SpaceX nộp hồ sơ IPO và Elon Musk cho biết nguồn vốn sẽ hỗ trợ kế hoạch phát triển “data-center satellites” phục vụ AI. Kế hoạch được mô tả như một cách vượt qua các giới hạn về điện và nước của trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Động thái này mở thêm một hướng cạnh tranh mới về hạ tầng tính toán AI, đồng thời có thể kéo theo giám sát lớn hơn từ nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Trong nhóm tin công nghệ tuần này, đây là tin mới nhưng thiên về hướng chiến lược doanh nghiệp hơn là chính sách.
Nguồn: Reuters – Musk wants SpaceX IPO to fund AI space data centers. Microsoft’s undersea setback sounds warning.
DeepSeek V4 dự kiến chạy trên chip Huawei
Ngày 03/04, Reuters dẫn The Information cho biết DeepSeek chuẩn bị mô hình AI V4 chạy trên chip mới do Huawei thiết kế. Báo cáo cho thấy DeepSeek đang điều chỉnh mã để phù hợp với phần cứng nội địa, trong khi các công ty công nghệ Trung Quốc tăng đặt hàng chip Huawei. Diễn biến này phản ánh xu hướng nội địa hóa hạ tầng AI tại Trung Quốc trong bối cảnh hạn chế công nghệ từ Mỹ tiếp tục bị siết. Đây là tin có ý nghĩa chiến lược trong cạnh tranh công nghệ Mỹ–Trung.
Nguồn: Reuters – DeepSeek’s V4 model will run on Huawei chips, The Information reports
Dự luật MATCH nhắm thiết bị làm chip sang Trung Quốc
Ngày 03/04, các nghị sĩ Mỹ đề xuất dự luật MATCH để hạn chế xuất khẩu và dịch vụ bảo trì thiết bị làm chip sang Trung Quốc, ảnh hưởng tới các nhà cung cấp như ASML. Dự luật tập trung vào những khâu then chốt mà Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu, đồng thời muốn tạo áp lực tương tự lên doanh nghiệp từ các nước đồng minh. Nếu được thúc đẩy tiếp, động thái này sẽ tăng rủi ro tuân thủ trong chuỗi cung ứng bán dẫn. Đây là tin công nghệ có tính chính sách rõ nhất trong tuần.
Nguồn: Reuters – US targets Chinese chipmaking with proposed export restrictions on ASML and others
Nguồn: Bloomberg – US Lawmakers Propose Crackdown on Chip Tool Sales to China
4. Đối ngoại
Nghị quyết Hormuz của Bahrain vấp trở ngại tại LHQ
Ngày 01/04, Bahrain thúc đẩy dự thảo nghị quyết tại Hội đồng Bảo an nhằm cho phép các biện pháp bảo vệ hàng hải liên quan eo biển Hormuz, nhưng vấp phản ứng từ Trung Quốc, Nga và Pháp. Dù Bahrain đã sửa dự thảo theo hướng mềm hơn, tiến trình vẫn chưa đạt đồng thuận. Điều này kéo dài bất định về cơ chế đa phương bảo vệ tuyến hàng hải trọng yếu trong lúc Hormuz tiếp tục bị gián đoạn. Đây là diễn biến đối ngoại tiêu biểu vì cho thấy hồ sơ Hormuz đã trở thành tranh chấp tại LHQ.
Nguồn: Reuters – Bahrain’s Hormuz resolution runs into fresh obstacles at UN
Nguồn: AP News – Bahrain waters down UN proposal over opposition to allowing force to open Strait of Hormuz
Iran nói đã đánh tàu liên quan Israel tại Hormuz
Ngày 04/04, Iran cho biết lực lượng của họ đã tấn công một tàu liên quan Israel bằng máy bay không người lái tại eo biển Hormuz và khiến tàu bốc cháy. Reuters cho biết phía Israel chưa phản hồi ngay tại thời điểm đăng tải. Sự việc này làm tăng rủi ro an ninh hàng hải, đồng thời gây thêm áp lực lên vận tải và bảo hiểm trong khu vực. Đây là diễn biến thực địa nghiêm trọng nhất của tuần tại Hormuz.
Nguồn: Reuters – Iran says it hit Israel-linked vessel in Hormuz strait
Nguồn: Reuters – Trump, Israel pressure Iran ahead of deadline as hunt goes on for missing US crew member
Tàu dầu Iraq đi qua Hormuz sau tuyên bố miễn trừ
Ngày 05/04, Reuters dẫn dữ liệu LSEG và Kpler ghi nhận một tàu chở dầu Iraq đi qua Hormuz sau khi Iran tuyên bố Iraq được miễn khỏi các hạn chế qua eo biển này. Tàu Ocean Thunder chở khoảng 1 triệu thùng Basrah Heavy và hướng tới Malaysia theo dữ liệu theo dõi. Diễn biến này cho thấy dòng chảy dầu có dấu hiệu hoạt động trở lại ở mức chọn lọc, dù rủi ro gián đoạn vẫn rất cao. Đây là tin quan trọng vì cho thấy tác động thực tế của khủng hoảng lên thị trường vận tải dầu.
Nguồn: Reuters – Tanker loaded with Iraqi crude passes through Hormuz, shipping data shows
Nguồn: Bloomberg – Oil Tanker Carrying Iraqi Cargo Seen Transiting Strait of Hormuz
5. Văn hóa – Xã hội
Bộ Lao động đề xuất mở 401(k) cho private equity và crypto
Ngày 30/03, Bộ Lao động Mỹ công bố dự thảo hướng dẫn để các kế hoạch hưu trí 401(k) có thể đưa tài sản thay thế như private equity và tiền số vào danh mục. Dự thảo nêu các cơ chế “safe harbor” để người quản lý đánh giá rủi ro khi lựa chọn tài sản. Nếu đi tiếp trong quy trình lấy ý kiến, thay đổi này có thể mở rộng lựa chọn đầu tư hưu trí và tăng yêu cầu minh bạch về phí cùng thanh khoản. Đây là tin có ý nghĩa chính sách xã hội–tài chính, dù độ tiêu biểu của tuần không mạnh bằng nhóm tin bầu cử, ngân sách hay Hormuz.
Nguồn: Reuters – US issues draft rules on private assets in 401k plans
Nguồn: U.S. Department of Labor – US Department of Labor proposes landmark rule to democratize access to alternative investments in 401(k) plans
Tòa chặn yêu cầu nộp dữ liệu chủng tộc trong tuyển sinh
Ngày 03/04, một thẩm phán liên bang tại Boston ra lệnh sơ bộ chặn chính quyền Trump buộc các đại học công lập ở 17 bang cung cấp dữ liệu tuyển sinh theo chủng tộc và giới. Bộ Giáo dục muốn thu thập tới bảy năm dữ liệu để kiểm tra tuân thủ sau phán quyết năm 2023 về affirmative action của Tòa án Tối cao. Phán quyết giúp đình chỉ nghĩa vụ báo cáo trong khi vụ kiện tiếp tục và giảm gánh nặng tuân thủ tức thời cho các trường và các bang nguyên đơn. Đây là tin xã hội–pháp lý đủ tiêu biểu trong tuần.
Nguồn: Reuters – Trump administration can’t make colleges provide race-related data, judge rules
Sắc lệnh mới siết quy tắc thể thao đại học và NIL
Ngày 03/04, Tổng thống Trump ký sắc lệnh nhằm củng cố các quy tắc về điều kiện thi đấu, chuyển trường và các thỏa thuận “pay-for-play” trong thể thao đại học. Sắc lệnh yêu cầu các cơ quan liên bang tăng hiệu lực thực thi và xem xét liên hệ với điều kiện nhận tài trợ hoặc hợp đồng liên bang của các trường. Động thái này làm tăng áp lực xây dựng một khung luật thống nhất về NIL ở cấp quốc gia. Đây là tin xã hội có tác động rộng vì chạm vào giáo dục, thể thao và quản trị đại học.
Nguồn: Reuters – Trump issues executive order to bolster college sports rules
Xu hướng cần theo dõi
- Quốc hội tiếp tục chịu áp lực chốt gói chấm dứt shutdown của DHS
- Hội đồng Bảo an có thể phải xử lý tiếp dự thảo nghị quyết về Hormuz trong tuần tới
- Fed và thị trường sẽ theo dõi sát dữ liệu lạm phát trong bối cảnh cú sốc năng lượng còn hiện hữu
Nguồn tổng hợp: Các hãng tin quốc tế và báo chí Hoa Kỳ.