Washington khép lại tuần đầu tiên của tháng 6 với ba trục chuyển động nổi bật: Quốc hội tiếp tục dồn nguồn lực cho chương trình nhập cư cứng rắn; cuộc đua AI mở rộng sang phần cứng cá nhân và thị trường vốn; còn hồ sơ Iran nóng lên cả ở mặt trận tài chính lẫn hạt nhân.
Ở trong nước, Thượng viện thông qua gói 70 tỷ USD cho ICE và tuần tra biên giới, trong khi tranh cãi quanh Bill Pulte làm nghẽn tiến trình gia hạn thẩm quyền giám sát FISA. Trong lĩnh vực kinh tế, báo cáo việc làm tháng 5 cho thấy thị trường lao động vẫn đủ mạnh để Fed chưa phải nới lỏng sớm. Về đối ngoại, Washington vừa siết trừng phạt tài chính với Iran, vừa thúc đẩy một nghị quyết mới tại IAEA nhằm gia tăng áp lực hạt nhân.
Diễn biến đáng chú ý
- 01/06 – Nvidia giới thiệu RTX Spark; Anthropic nộp hồ sơ IPO bảo mật; Trung Quốc ban hành quy định mới về đầu tư công nghệ ra nước ngoài.
- 02/06 – Mỹ trừng phạt Nobitex; Tổng thống Trump điều chỉnh thuế kim loại; tranh cãi quanh Bill Pulte làm nóng hồ sơ giám sát tình báo.
- 03/06 – Hạ viện thông qua nghị quyết hạn chế quyền lực chiến tranh của Tổng thống đối với Iran.
- 04/06 – Tòa Tối cao bảo vệ quyền thu hồi lợi nhuận bất hợp pháp của SEC; Hạ viện thông qua gói Ukraine Support Act.
- 05/06 – Thượng viện thông qua gói ngân sách nhập cư 70 tỷ USD; Bộ Lao động công bố báo cáo việc làm tháng 5.
- 07/06 – Mỹ lưu hành dự thảo nghị quyết tại IAEA yêu cầu Iran mở thông tin về cơ sở hạt nhân và uranium làm giàu.
1. Chính trị
Thượng viện thông qua gói 70 tỷ USD cho ICE và Border Patrol
Ngày 05/06, Thượng viện Mỹ thông qua dự luật 70 tỷ USD cấp ngân sách cho các hoạt động thực thi luật pháp nhập cư đến hết nhiệm kỳ hiện tại, với tỷ lệ 52–47. Tranh cãi lớn nhất xoay quanh quỹ dàn xếp 1,776 tỷ USD liên quan vụ kiện IRS của ông Trump, khi các nỗ lực cấm vĩnh viễn quỹ này đều không đủ phiếu. Kết quả cho thấy nội bộ Cộng hòa vẫn chia rẽ, nhưng phe đa số cuối cùng vẫn đẩy được dự luật sang Hạ viện. Hồ sơ này sẽ tiếp tục là phép thử quan trọng đối với khả năng duy trì kỷ luật lập pháp của Nhà Trắng.
Bổ nhiệm Bill Pulte làm nghẽn hồ sơ gia hạn FISA
Ngày 02/06, Tổng thống Trump chọn Bill Pulte, người đang lãnh đạo FHFA và không có nền tảng an ninh quốc gia, làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia. Đến 05/06, tranh cãi quanh quyết định này góp phần khiến Thượng viện không mở được tranh luận về gia hạn Section 702 của FISA trước thời hạn 12/06. Vấn đề nhân sự vì vậy chuyển thành rủi ro vận hành đối với bộ máy tình báo liên bang. Diễn biến này cũng cho thấy giám sát tình báo đang trở thành điểm giao giữa an ninh quốc gia và chính trị đảng phái.
Nguồn: Reuters – Senate Democrats block surveillance authority over Pulte appointment
Hạ viện hạn chế quyền lực chiến tranh với Iran
Ngày 03/06, Hạ viện bỏ phiếu 215–208 thông qua nghị quyết yêu cầu Tổng thống phải có chấp thuận của Quốc hội nếu muốn tiếp tục chiến sự với Iran. Về pháp lý, đây chưa phải đòn quyết định vì Thượng viện còn phải hành động và hiệu lực của loại nghị quyết này vẫn bị tranh luận. Tuy nhiên, về chính trị, kết quả bỏ phiếu cho thấy bất an lưỡng đảng với cách Nhà Trắng xử lý cuộc chiến đã đủ lớn để tạo ra một cuộc nổi loạn công khai trong Hạ viện do Cộng hòa kiểm soát. Hồ sơ Iran vì vậy không chỉ là vấn đề đối ngoại, mà còn là tranh chấp quyền lực giữa hai nhánh chính quyền.
Nguồn: Reuters – US House votes for measure that would end Iran war, in blow to Trump
2. Kinh tế
Việc làm tháng 5 vượt dự báo, thất nghiệp giữ ở 4,3%
Ngày 05/06, Bộ Lao động công bố kinh tế Mỹ tạo thêm 172.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 5, trong khi tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,3%. Việc làm tăng chủ yếu ở khu vực giải trí và lưu trú, chính quyền địa phương và y tế; ngược lại, việc làm trong khu vực tài chính suy giảm. Dữ liệu này cho thấy thị trường lao động vẫn đủ bền để Fed chưa chịu áp lực phải hạ lãi suất sớm. Tuy vậy, tác động của lạm phát, năng lượng và chính sách nhập cư vẫn có thể làm thay đổi triển vọng lao động trong các tháng tới.
Nguồn: BLS – Employment Situation Summary – May 2026
Trump điều chỉnh thuế kim loại cho một số sản phẩm dẫn xuất
Ngày 02/06, Tổng thống Trump ký sắc lệnh điều chỉnh cơ chế thuế Section 232 với một số hàng thép, nhôm và đồng. Nhà Trắng không nới toàn bộ hàng kim loại, mà chủ yếu giảm thuế cho một số sản phẩm dẫn xuất như thiết bị nông nghiệp, HVAC và máy móc công nghiệp di động. Chính sách cũng tạo ưu đãi cho hàng sử dụng tỷ lệ kim loại xuất xứ Mỹ rất cao. Đây là bước tinh chỉnh chính sách thương mại, nhằm giảm áp lực lên một số ngành hạ nguồn mà không từ bỏ logic bảo hộ công nghiệp.
Nguồn: AP – Trump makes changes to steel, aluminum and copper tariffs
Tòa Tối cao giữ nguyên công cụ thu hồi lợi nhuận của SEC
Ngày 04/06, Tòa án Tối cao nhất trí bảo vệ quyền của SEC trong việc buộc hoàn trả lợi nhuận thu được bất hợp pháp trong các vụ gian lận chứng khoán. Phán quyết cho phép SEC theo đuổi công cụ này ngay cả khi không chứng minh được thiệt hại tiền tệ cụ thể của từng nhà đầu tư. Đây là một thắng lợi đáng chú ý cho cơ quan quản lý tài chính sau nhiều năm quyền lực hành chính liên bang bị tòa án thu hẹp. Với thị trường, quyết định này củng cố năng lực cưỡng chế đối với các hành vi gian lận và thao túng.
Nguồn: Reuters – US Supreme Court backs SEC in fight over ‘disgorgement’ power
3. Công nghệ
Nvidia mở mặt trận AI PC với RTX Spark
Ngày 01/06, tại Computex, Nvidia giới thiệu RTX Spark, một dòng chip kết hợp CPU và GPU để chạy các tác vụ AI ngay trên laptop và desktop Windows. Thay vì chỉ bán chip cho data center, Nvidia đang dịch chuyển một phần cuộc chơi sang AI cục bộ trên thiết bị cá nhân. Các máy đầu tiên dùng chip này dự kiến lên kệ vào mùa thu. Nếu thành công, đây sẽ là bước chen chân trực diện của Nvidia vào sân chơi vốn do Intel, AMD, Apple và Qualcomm chi phối.
Nguồn: AP – Nvidia bets on AI personal computers with new ‘superchip’ powering Windows laptops
Anthropic nộp hồ sơ IPO bảo mật
Ngày 01/06, Anthropic xác nhận đã nộp hồ sơ IPO bảo mật tại Mỹ. Động thái này không chỉ mở đường cho một thương vụ niêm yết lớn, mà còn giúp Anthropic giành lợi thế về câu chuyện thị trường vốn trước OpenAI. Trong bối cảnh nhà đầu tư tiếp tục định giá rất cao các tài sản gắn với AI, việc nộp hồ sơ sớm có thể tạo chuẩn định giá mới cho ngành. Đây là dấu hiệu cuộc đua AI không còn chỉ diễn ra ở mô hình, mà đã lan sang thị trường vốn và cấu trúc sở hữu.
Nguồn: Reuters – Anthropic moves toward IPO, stepping up race with OpenAI
Trung Quốc siết chuyển giao công nghệ ra nước ngoài
Ngày 01/06, Quốc vụ viện Trung Quốc ban hành bộ quy tắc mới, có hiệu lực từ 01/07, để siết các thương vụ đầu tư ra nước ngoài liên quan đến công nghệ, dữ liệu, tài sản chiến lược và dịch chuyển nhân sự. Động thái này quan trọng với Mỹ vì nó cho thấy cạnh tranh công nghệ không còn chỉ là Washington chặn chip sang Trung Quốc. Bắc Kinh cũng đang dựng hàng rào pháp lý để ngăn tài sản, công nghệ và nhân lực nhạy cảm chảy ngược ra ngoài. Cuộc cạnh tranh công nghệ vì vậy bước sang giai đoạn kiểm soát song phương, không chỉ kiểm soát một chiều từ phía Mỹ.
Nguồn: Reuters – China expands curbs on foreign deals, tech transfer after Meta-Manus block
4. Đối ngoại
Mỹ trừng phạt Nobitex, siết kênh tài chính số của Iran
Ngày 02/06, Bộ Tài chính Mỹ công bố trừng phạt Nobitex, sàn giao dịch crypto lớn nhất Iran, cùng ba nền tảng Iran khác và các cá nhân liên quan. Washington cáo buộc các kênh này hỗ trợ Tehran và các thực thể bị trừng phạt né lệnh cấm vận. Đây là bước đi đáng chú ý vì Mỹ không chỉ nhắm vào dầu mỏ hay ngân hàng truyền thống, mà còn chuyển sang hạ tầng tài chính số. Hồ sơ Iran vì vậy tiếp tục được xử lý bằng kết hợp giữa đàm phán, trừng phạt và kiểm soát dòng tiền.
Nguồn: Reuters – US sanctions Iran’s largest crypto exchange over IRGC links
Hạ viện thông qua gói viện trợ và trừng phạt liên quan Ukraine
Ngày 04/06 theo giờ Washington, Hạ viện thông qua Ukraine Support Act với hơn 1 tỷ USD viện trợ và khả năng cấp thêm tới 8 tỷ USD cho vay. Dự luật cũng mở rộng trừng phạt với Nga và được thông qua bất chấp sự phản đối từ Nhà Trắng. Về chính trị, đây là thêm một dấu hiệu cho thấy một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa sẵn sàng tách khỏi Tổng thống trong các hồ sơ đối ngoại. Tuy nhiên, chặng khó hơn vẫn nằm ở Thượng viện và khả năng phủ quyết của Tổng thống.
Nguồn: Reuters – US House backs Russia sanctions, Ukraine aid, in latest blow to Trump
Washington thúc nghị quyết mới tại IAEA về Iran
Đến 07/06, Mỹ lưu hành dự thảo nghị quyết tại IAEA yêu cầu Iran cung cấp thông tin về các cơ sở bị đánh bom và lượng uranium làm giàu còn lại. Bản thảo chưa đi tới bước đưa hồ sơ sang Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, nhưng đặt thêm áp lực ngoại giao lên Tehran. Động thái này diễn ra song song với trừng phạt tài chính, cho thấy Washington muốn giữ đòn bẩy trên cả mặt trận kỹ thuật hạt nhân và dòng tiền. Đây là một cách gia tăng sức ép mà chưa đóng lại hoàn toàn kênh đàm phán.
Nguồn: Reuters – US draft resolution at IAEA demands Iran open up on sites, uranium stocks
5. Văn hóa – Xã hội
Tòa phúc thẩm chặn việc loại quân nhân chuyển giới đang phục vụ
Ngày 01/06, Tòa Phúc thẩm Khu vực D.C. cho phép Lầu Năm Góc tạm thời tiếp tục cấm người chuyển giới nhập ngũ mới, nhưng không được loại các quân nhân chuyển giới đang tại ngũ trong khi vụ kiện còn tiếp diễn. Phán quyết không chấm dứt tranh chấp pháp lý, nhưng bảo vệ nhóm đang chịu tác động trực tiếp. Vụ việc cho thấy chính sách nhân sự quân đội đã trở thành một mặt trận trong tranh luận rộng hơn về quyền của người chuyển giới. Nó cũng đặt tòa án vào vai trò kiểm soát giới hạn của quyền hành pháp trong lĩnh vực quân sự.
Nguồn: Reuters – US court blocks Pentagon from removing transgender troops, for now
Thẩm phán vô hiệu hóa chính sách USCIS nhắm vào 39 nước
Ngày 05/06, một thẩm phán liên bang tuyên các chính sách của USCIS nhắm vào người nhập cư từ 39 quốc gia là trái luật. Các biện pháp này từng khiến nhiều hồ sơ xin tị nạn, giấy phép lao động, thẻ xanh và nhập tịch bị đóng băng hoặc kéo dài chỉ vì quốc tịch. Phán quyết là thắng lợi đáng kể cho các nhóm bảo vệ người nhập cư. Nó cũng nhắc lại rằng nhánh hành pháp không thể tự ý tái viết chế độ xét duyệt nhập cư theo tiêu chí quốc tịch mà Quốc hội không cho phép.
Nguồn: Reuters – US judge strikes down Trump policies targeting immigrants from 39 countries
Tòa án chặn gắn tiền USDA với ưu tiên chính trị ngoài nông nghiệp
Ngày 06/06, một thẩm phán liên bang sơ bộ ngăn chính quyền Trump ràng buộc ngân sách USDA với việc các bang phải tuân thủ một loạt ưu tiên về nhập cư, người chuyển giới và đa dạng. Vì USDA chi trả cho SNAP, bữa trưa học đường và WIC, tranh chấp này không chỉ là kỹ thuật ngân sách. Nếu được thực thi, điều kiện mới có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống hỗ trợ dinh dưỡng cho hàng triệu hộ gia đình có thu nhập thấp. Phán quyết vì vậy phản ánh giới hạn của việc dùng ngân sách liên bang để ép các bang theo đuổi ưu tiên chính trị ngoài phạm vi chương trình.
Xu hướng cần theo dõi
- Hồ sơ ngân sách nhập cư sẽ chuyển sang Hạ viện, nơi khả năng sửa đổi hoặc trì hoãn có thể quyết định mức độ thực thi của chính quyền Trump trong nửa cuối năm.
- Thời hạn FISA ngày 12/06 tạo áp lực lớn lên Thượng viện, đặc biệt khi tranh cãi nhân sự tình báo và quyền riêng tư vẫn chưa được xử lý.
- Cuộc đua AI đang chuyển từ mô hình sang phần cứng và vốn hóa thị trường, với Nvidia và Anthropic là hai tín hiệu lớn nhất của tuần.
- Iran tiếp tục là điểm nóng kết hợp giữa trừng phạt tài chính, giám sát hạt nhân và tranh chấp quyền lực chiến tranh giữa Quốc hội và Nhà Trắng.
Nguồn tổng hợp: Các hãng tin quốc tế và nguồn chính thức Hoa Kỳ.
NghienCuuHoaKy.com